1. Airco, een woordje uitleg!
1.1 Waarom een airco plaatsen?
Een airco wint steeds meer aan populariteit. De zomers worden warmer, dus de vraag naar klimaatregeling neemt toe. Zeker wanneer ook de nachten warm blijven, is een airco in je slaapkamer meer dan welkom.
Maar wist je dat je met een airco ook kan verwarmen?
Zo kan bij een plotse winterprik je airco bijspringen wanneer bijvoorbeeld je vloerverwarming meer moeite heeft om de wenstemperatuur snel te halen. Ook als er om bouwtechnische reden niet overal verwarming mogelijk is, kan je dit deel van je huis ook afzonderlijk gaan verwarmen (en koelen!) met airco’s.
Wanneer je de investering nog niet wil maken op de moment van je bouwproces, leent het zeker de moeite om het leidingwerk reeds voor te bereiden. Dit bespaart niet alleen kostbare tijd in de toekomst, het geeft je de kans al het leidingwerk proper mee in de bouwlagen weg te werken. Zo vermijd je de opzichtige opbouwkanalen zoals we die we vaak aan gevels zien hangen.
1.2 Voorbereidende werken
Net zoals je elektriciteit en sanitair, dienen de leidingen van je airco’s ook ingeslepen te worden. Bij een houtskelet of valse plafonds kunnen ze eveneens hierin weggewerkt worden. Hoe dan ook het loont de moeite om vroeg in je bouwproces hierover na te denken.
Daarom voorzien we tijdens onze meet- en tekenafspraak de tijd om volgende zaken in kaart te brengen:
- Positie buitenunit(s)
- Positie binnenunit(s)
- Traject tussen iedere binnenunit en de buitenunit waarop hij wordt aangesloten
Wanneer dit traject duidelijk is, kunnen in de ruwbouwfase de nodige sleuven, doorboringen en/of uitsparingen gemaakt worden zodat het leggen van het leidingwerk vlotter verloopt.
2. Materiaal
2.1 De onderdelen
Onderstaande lijst bevat de meest gebruikte onderdelen.
In sommige gevallen heb je andere maten koelleiding nodig. Ook de dikte van de stroomkabels hangt af van het vermogen van je installatie. De artikelen hieronder zijn echter de meest gebruikte.
2.2. Koeltechnisch koper en elektra voor binnen- en buitenunit
Koeltechnisch koper 1/4”-3/8”
- Rol 20m of 30m
- Dubbele koelleiding
- Geïsoleerd
Te voorzien tussen iedere binnenunit en bijhorende buitenunit.
Voedingskabel XVB (XGB) 5G1,5mm2 (CCA gekeurd)
Geen vob (losse adertjes) in een flex gebruiken. Deze kabels gaan immers een stukje buiten liggen. De holle flex kan bijgevolg voor waterinsijpeling zorgen en is niet UV-bestendig. Te voorzien (samen aan de koelleiding gestript) tussen iedere binnenunit en bijhorende buitenunit.
Voedingskabel XVB (XGB) 3G2,5mm2 (CCA gekeurd)
Geen vob (losse adertjes) in een flex gebruiken. Deze kabels gaan immers een stukje buiten liggen. De holle flex kan bijgevolg voor waterinsijpeling zorgen en is niet UV-bestendig. Te voorzien tussen de buitenunit en de zekeringkast.
Inbouwdoos (PMB-V of PMB-H)
Inbouwdoos om koelleiding, elektra en condensopvang voor te bereiden.
PMB-V(verticaal)
- Condenstuit naar beneden gericht (foto)
- Meest gebruikt
PMB-H(horizontaal)
- Condenstuit horizontaal gericht (in lijn met inbouwdoos)
- Wordt gebruikt wanneer bijvoorbeeld de binnenunit boven een binnendeur hangt en de condens niet recht naar beneden kan aflopen.
Soepel condensafvoer (ADP) (flexibele condensslang)
- Wordt rechtsreeks aangesloten op de condenstuit van een PMB inbouwdoos.
- Kan gebruikt worden voor het gehele condenstraject, indien:
- De condens van binnenunit tot leksifon verticaal afloopt.
Kan gebruikt worden als verbindingsstuk (+/- 1 meter) tussen binnenunit en vaste condensbuis om meer flexibel te zijn voor de aansluiting op de inbouwdoos.
Wordt dus NIET horizontaal over de vloer gelegd:
- De buis is geribbeld en geeft meer weerstand bij de doorsijpeling van het condenswater.
- Doordat de buis flexibel is bestaat het risico dat ze bij latere werken platgedrukt wordt door bijvoorbeeld ander leidingwerk dat er bovenop wordt geplaatst.
Harde condensafvoer (RDP of PVC)
- RDP maten: 20mm, 25mm en 32mm
- PVC maten: vanaf 32mm
- harde kunststof condensbuis:
- kan tot aan een leksifon worden gebracht
- aan de hand van T-stukken kan je verschillende binnenunits aan elkaar koppelen en de condens met één buisje tot aan sifon brengen
- condens kan in maat 32mm ook rechtsreeks op het rioleringsnet aangesloten worden
- Een leksifon is in dit geval niet mogelijk. Een rechtsreekse verbinding met de riolering zal voor geurhinder zorgen.
- Een sifon moet dus in de muur weggewerkt worden.
- Deze sifon wordt “gemaakt” via bochtjes in RDP of PP: volume van sifon (waterslot) moet voldoende groot zijn om verdamping en leegzuigen te voorkomen.
- Wanneer er gewerkt wordt met RDP 20mm of 25mm moeten de nodige reducties nog voorzien worden om naar 32mm over te gaan (minimale maat van je rioleringsnet).
Aansluitstuk kunststof (CSR)
- Te verkrijgen in verschillende aansluitmaten: 16mm, 18mm, 20mm en 25mm
- Om de binnenunit rechtsreeks aan te sluiten op condensleiding (wanneer er niet met inbouwdoos wordt gewerkt).
- Om soepele condensslang aan te koppelen op harde condensafvoer RDP 20mm.
2.3. Accessoires
Het verbruiksmateriaal om de installatie af te werken wordt meegeleverd met je order. Voor extra materiaal, contacteer Techniek op Maat.
Bandijzer
- Deze gebruik je om leidingen vast te leggen op betonplaat.
- Geleverd met bijhorende slagpluggen
PVC lijm
Verlijmen van PVC buizen en koppelstukken waar niet met rubbers gewerkt wordt.
2.4. Benodigd gereedschap
Slijpschijf en breekhamer voor de sleuven in de muur te maken
Ijzerzaag of slijpschijp voor inkorten PP buizen en bandijzer
Boormachine en hamer voor bevestigen slagpluggen en bandijzer
Buizensnijder voor koperen leidingen braam- en stofvrij in te korten
3. Uitvoering van de werken
3.1. Voorbereiding
Goed begonnen is half gewonnen. Tijdens de meet- en tekenafspraak overlopen we je specifieke situatie zodoende we ons zelfbouwpakket zo accuraat mogelijk kunnen samenstellen. We bespreken volgende zaken:
- Locatie binnenunit(s) en buitenunit(s)
- Inbouwdoos of geen inbouwdoos (bijvoorbeeld bij een kanaalmodel (inbouwmodel))
- Leidingtraject koelleidingen en elektra
- Traject condensafvoer:
- Type condensafvoer (flexibel, vast,…)
- Type sifon (recht naar buiten, leksifon in stijgleiding, leksifon in rioleringsbuis kelder, ingemetselde sifon,…)
3.2. Werken tijdens de ruwbouw
Voorzie de nodige boringen indien het leidingwerk niet in een open schacht komt. Boor per bundel (dubbele koelleidng + elektra) een gat van minimaal 70mm.
TIP: vraag de aannemer om een stuk isolatie te voorzien op de gewelven vooraleer de druklaag wordt gestort. Op die manier moet je achteraf minder diep boren. Dit gaat enkel wanneer je met welfslels en een druklaag werkt. Bij een volledig gestorte betonplaat kan je je aannemer vragen om reeds in de bekisting de hele doorvoer te vrijwaren. In dit geval dien je helemaal niet meer te boren.
3.3. Plaatsen van het leidingwerk en toestellen
3.3.1. Leidingwerk
Koeltechnisch:
- 1x bundel geïsoleerde dubbele koelleiding tussen iedere binnenunit en bijhorende buitenunit:
- Overlengte binnenunit: de lengte van de PMB inbouwdoos of, wanneer zonder inbouwdoos wordt gewerkt, + 1,5m overlengte.
- Overlengte buitenunit: tot aan locatie buitenunit + 1,5m overlengte.
- Opletten bij het plooien van de koelleiding. Een plooiset is gratis beschikbaar bij Techniek Op Maat voor een uitleenperiode van twee weken. Deze kan je aanvragen in het topic Algemeen.
- Isolatie uiteindes steeds terug tegen elkaar brengen en vasttapen.
- Een knik in de leiding = opnieuw beginnen
- Leidingen inkorten met een buizensijder. Een buizensnijder is gratis beschikbaar bij Techniek Op Maat voor een uitleenperiode van twee weken. Deze kan je aanvragen in het topic Algemeen. Open uiteindes steeds VOLLEDIG dichtknijpen met een tang over een lengt van 2cm en aftapen zodat er geen vuil en/of water in kan. Buig ze steeds omlaag.
- Indien je geen buizensnijder ter beschikking hebt kan je de leidingen ook inkorten met een slijpschijf, op voorwaarde dat je ze eerst VOLLEDIG plat knijpt met een tang over een lengte van 5cm om ze dan in de helft van deze zone door te slijpen.
- Leidingen inmetsen in de muur en beugelen met bandijzer op de vloerplaat of in vals plafond/muur.
- Beschadigingen van de isolatiemantel steeds herstellen om condensvorming op het koeltechnisch koper te vermijden.
Elektra:
- Tussen zekeringkast en buitenunit: 1x XVB (of XGB) 3G2,5mm2 CCA tussen zekeringkast en iedere buitenunit.
- Tussen buitenunit en binnenunit: 1x XVB (of XGB) 5G1,5mm2 CCA tussen iedere binnenunit en bijhorende buitenunit.
- Deze kabel kan je vaststrippen aan de koelledingen. De koelledingen en XVB 5G1,5mm volgen immers hetzelfde traject.
- Overlengte aan binnenunit: + 1,5m overlengte uit inbouwdoos of muur (indien geen inbouwdoos).
- Overlengte buitenunit: tot aan locatie buitenunit + 2m overlengte.
Condens:
Tussen iedere binnenunit en aansluiting op riolering:
- Verschillende binnenunits kunnen met T-koppelstukken samengebracht worden en hun condens via eenzelfde aansluiting afvoeren naar de riolering
- Aansluiting op riolering kan via een leksifon of ingemetste sifon:
- Leksifon: geplaatst op bijvoorbeeld Y-stuk in stijgleding schacht (met toezichtsluik).
- Ingemetste sifon: sifon maken met PVC bochtenwerk en inmetselen onder condensaansluiting per binnenunit.
- Condensleidingen dienen idealiter af te hellen zoals je sanitaire aflopen:
- Om dit dit zuiver water betreft is een afhelling van 1cm per lopende meter buis niet verplicht, doch, dit blijft natuurlijk aangeraden. De condens zal ook aflopen wanneer buizen horizontaal geplaatst zijn. Zorg er ten allen tijde voor dat ze niet omhoog lopen
3.3.2. Binnenunit muurmodel (met PMB inbouwdoos)
- Meest courant genomen model
- Idealieter voor te bereiden aan de hand van een PMB inbouwdoos:
- Inmetsen in volle muur of monteren aan structuur holle wand
- Ter voorbereiding van de koelledingen, elektra en condensopvang
- Inbouwdoos is voorzien van afhellende condensbak met aansluittuit, horizontaal of verticaal (foto onder = verticaal))
Positionering inbouwdoos:
- De ideale positionering van de inbouwdoos gebeurd op basis van de afmetingen en specificaties van het airco-binnentoestel. Een goede positionering verhoudt zich tot de afmeting van de airco-ophangbeugel, en deze beugel verhoudt zich tot de afmetingen van het toestel zelf. De beugel zit mee in de verpakking van het toestel.
- Wanneer je kiest om enkel het leidingwerk voor te bereiden, is het dus wel van belang om reeds je merk en type airco te kiezen, aangezien de voorbereidingen verschillend kunnen zijn per merk of type airco.
- Omdat je bij het voorbereiden van het leidingwerk nog geen ophangbeugel ter beschikking hebt, geven we hier de nodige schema’s mee.
Positionering beugel ten opzichte van muren en plafond
Positionering inbouwdoos ten opzichte van opbouwbeugel
3.3.3. Binnenunit inbouw kanaalmodel (zonder inbouwdoos)
- Een kanaalmodel kan wenselijk zijn wanneer je het toestel niet in het zicht wilt hebben.
- Het toestel hangt aan iedere hoek met een draadstang, rondellen en moeren bevestigd onder het plafond. Later wordt het kanaalmodel weggewerkt in een maatkast, plaatselijke omkasting of een vals plafond.
- De voorbereiding van het leidingwerk hoeft niet met een inbouwdoos, maar de leidingen mogen “los” uit de muur komen, gepositioneerd 15cm meer naar rechts aan de aansluitingen van het toestel.
Aandachtspunten bij een kanaalmodel:
- Hang het toestel waterpas onder het plafond aan de hand van moeren en rondellen die je tot op de gepaste hoogte over een draadstang draait. Zo kan je de hoogte aan iedere hoek van het toestel aanpassen. De draadstang wordt met een voetplaatje aan de muur bevestigd.
- Leidingwerk komt rechts naast het toestel uit de muur of plafond.
3.3.4. Aansluitschema’s met bijhorende leidinglengtes
3.3.4.1. Monosplit
- 1 binnenunit met 1 buitenunit
- Minimale lengte koelleiding 5m
- Maximale lengte/hoogte koelleidng: 20m/15m
3.3.4.2. Multisplit 2-kamers
- Maximaal 2 binnenunits op een 2-kamer buitenunit
- Onderstaande foto’s van type’s binnenunit zijn ter illustratie
Type 14
Type 18
3.3.4.3. Multisplit 3-kamers
- Maximaal 3 binnenunits op een 3-kamer buitenunit
- Minimaaal 2 binnenunits (min. type 07) aan te sluiten op een 3-kamer buitenunit
- Onderstaande foto’s van type’s binnenunit zijn ter illustratie
3.3.4.4. Multisplit 4-kamers
- Maximaal 4 binnenunits op een 4-kamer buitenunit
- Minimaal 3 binnenunits (min. type 07 + 07 + 12) aan te sluiten op een 4-kamer buitenunit
- Onderstaande foto’s van type’s binnenunit zijn ter illustratie
3.3.4.5. Multisplit 5-kamers
- Maximaal 5 binnenunits op een 5-kamer buitenunit
- Minimaal 3 binnenunits (min. type 07 + 07 + 14) aan te sluiten op een 5-kamer buitenunit
- Onderstaande foto’s van type’s binnenunit zijn ter illustratie
4. Samenvatting
Een koeltechnische installatie dient aangesloten en opgestart te worden door een erkend vakman. Daarom dient bij een airco enkel het leidingwerk voorzien te worden door jullie. Zoals in de offerte omschreven worden je aircotoestellen aangesloten in regie. De werkelijke tijd dat onze techniekers nodig hebben om de installatie aan te sluiten en op te starten, hangt namelijk af van volgende zaken:
- aantal binnenunits
- aantal buitenunits
- De locatie en toegankelijkheid van de toestellen.
- En zijn de nodige voorbereidingen getroffen?
Dit laatste punt valt en staat met hoe nauwkeurig de leidingen klaarliggen om het aansluitwerk zo eenvoudig en snel mogelijk te laten verlopen. Daarom vatten we het bovenstaande nog even samen om een vlotte samenwerking te garanderen.
Jullie voorzien:
Koeltechnische leidingen:
- Geen vuil of vocht in de leidingen (uiteindes weerbestendig afplakken)
- Geen beschadigingen aan het koper (knik, deuk,…)
- De gevraagde overlengtes zijn gerespecteerd
- De minimale/maximale leidinglengtes/hoogtes werden gerespecteerd per type buitenunit (zie 3.3.4.)
- Beschadigde isolatie is hersteld (bv. scheuren aftapen)
Elektra:
- Het juiste type kabel werd gebruikt.
- De gevraagde overlengtes zijn gerespecteerd.
- De kabel tussen zekeringkast en buitenunit is reeds aangesloten.
- XVB 5G1,5mm2 CCA tussen buitenunits en binnenunits dient nog niet te worden aangesloten.
Condens:
- Het juiste type buis is gebruikt op de juiste plek.
- Overgangen van verschillende types buis zijn gewaarborgd met de juiste overgangsstukken.
- Doorstroom condenswater is gegarandeerd (minimale afhelling, geen flexibels dichtgeknepen,…).
- Iedere unit is aangesloten op een sifon (1 of meerdere toestellen op een leksifon, of een ingemetste sifon per binnenunit).
Toestellen:
- Muurmodel:
- Inbouwdoos met leidingwerk voorbereid (zie 3.3.2.)
- Beugel hangt op (zie 3.3.2.)
- Toestel moet nog niet opgehangen zijn
- Inbouw kanaalmodel:
- Leidingwerk werd voorbereid ( zie 3.3.3.)
- Toestel hangt reeds op
- Omkasting is nog niet geplaatst
- Buitenunit(s) op montageblokken plaatsen op definitieve locatie.
- In iedere kamer de juiste binnenunit klaarleggen.
- Locaties toestellen (of beugels) werden gerespecteerd zoals afgesproken bij de opstart van de werf.
Techniek Op Maat doet:
- Opstart van de werf
- Locatie toestellen bespreken
- Voorstel traject leidingen
- Elektrisch aansluiten van de binnenunit(s).
- Elektrisch aansluiten van de binnenunit(s) op de buitenunit(s).
- Koeltechnisch aansluiten en opstarten.
- Ophangen van de binnentoestellen.